🟠 WAŻNE
🇵🇱 Polska i konsorcjum Westinghouse-Bechtel uzgodniły główne warunki kontraktu na pierwszą elektrownię jądrową Lubiatowo-Kopalino
Polskie Elektrownie Jądrowe oraz konsorcjum Westinghouse-Bechtel uzgodniły główne warunki handlowe i prawne kontraktu EPC* na budowę pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Strony chcą zakończyć negocjacje pozostałych zapisów do końca 2026 r.
Na początku sierpnia Bechtel przejął zarządzanie placem budowy w Lubiatowie-Kopalinie, gdzie rozpoczęły się roboty ziemne. Trwają też szczegółowe badania geologiczne, a w marcu PEJ złożyły wniosek o pozwolenie na budowę do Państwowej Agencji Atomistyki. Elektrownia ma wykorzystywać reaktory AP1000, a pierwszy prąd ma popłynąć do sieci w 2036 r.
Dlaczego to ważne: uzgodnienie głównych warunków kontraktu przybliża projekt do zawarcia właściwej umowy EPC, która będzie podstawą realizacji elektrowni przez konsorcjum Westinghouse-Bechtel. To jednak jeszcze nie oznacza podpisania finalnego kontraktu.
*EPC = Engineering, Procurement and Construction, czyli jest to kompleksowa umowa wykonania elektrowni – od projektu, poprzez dostawy urządzeń i materiałów aż po budowę.
🔴 DUŻA SPRAWA
🇸🇰 Na Słowacji czwarty reaktor Mochovce rozpoczął produkcję energii
Blok 4 elektrowni jądrowej Mochovce rozpoczął 22 września, po niemal 40 latach od rozpoczęcia budowy, produkcję energii elektrycznej. Reaktor przeszedł wcześniej rozruch fizyczny i osiągnął stan krytyczny, a obecnie jego moc będzie stopniowo zwiększana: do 5%, 20%, 35%, 55%, 75% i 90%, z testami na każdym poziomie.
Po osiągnięciu 20% mocy blok zostanie włączony do słowackiego systemu elektroenergetycznego. Ostatnim etapem rozruchu będzie 144-godzinna próba przy 100% mocy. Reaktor WWER-440 ma moc 471 MWe.
Dlaczego to ważne: Mochovce 4 jest ostatnim z czterech bloków elektrowni. Po jego uruchomieniu energetyka jądrowa będzie odpowiadać za około 77,5% zużycia energii elektrycznej Słowacji — najwyższy udział wśród państw na świecie.
🔴 DUŻA SPRAWA
🇷🇺 Rosatom wyprodukował drugi reaktor dla pływającej elektrowni jądrowej
Zakład ZiO-Podolsk należący do Rosatomu wyprodukował drugą instalację reaktorową RITM-200S dla pływającego bloku energetycznego PEB-106. Jednostka przeszła próby hydrauliczne i montaż kontrolny. Pierwszy z dwóch reaktorów został wyprodukowany w maju i znajduje się już w stoczni.
Pływający blok ma dostarczać energię dla dużego kompleksu przemysłowego związanego z wydobyciem i przetwórstwem miedzi na Czukotce. PEB-106 będzie wyposażony w dwa reaktory RITM-200S.
Dlaczego to ważne: RITM-200S wywodzi się z reaktorów stosowanych na rosyjskich lodołamaczach. Rosatom wykorzystuje tę konstrukcję jako podstawę dla małych, pływających źródeł energii przeznaczonych dla odległych obszarów. Pierwsza taka pływająca elektrownia działa do kilku lat w Peveku na rosyjskim Dalekim Wschodzie.
🟡 W TLE
🇺🇸 W Oak Ridge zakończono kolejny etap budowy fabryki paliwa TRISO dla reaktorów SMR
W Oak Ridge w Tennessee zakończono budowę budynku, w którym powstanie pierwsza w USA komercyjna fabryka paliwa TRISO-X. Zakład TX-1 ma produkować około 700 tys. peletek paliwowych TRISO rocznie — równowartość około 5 ton uranu — wystarczającą do zasilania do 11 reaktorów Xe-100.
Paliwo TRISO ma postać niewielkich ziaren uranu otoczonych kilkoma warstwami węgla i materiału ceramicznego, które tworzą odporną na bardzo wysoką temperaturę barierę dla produktów rozszczepienia.
Teraz rozpocznie się wyposażanie budynku i montaż urządzeń do produkcji paliwa. W styczniu 2026 r. amerykańska komisja NRC przyznała zakładowi 40-letnią licencję na produkcję materiału jądrowego z wykorzystaniem paliwa HALEU**.
Dlaczego to ważne: rozwój reaktorów zaawansowanych wymaga nie tylko samych reaktorów, ale również nowego łańcucha dostaw paliwa. TRISO-X ma być krajowym źródłem paliwa dla amerykańskich reaktorów wysokotemperaturowych, w tym planowanych Xe-100.
**HALEU = High-Assay Low-Enriched Uranium, czyli uran wzbogacony z zawartością uranu-235 większą niż 5%, ale mniejszą niż 20%.
