🟠 WAŻNE
🇭🇺 Czy Węgry chcą usunąć rosyjskiego wykonawcę z projektu Paks-2?
Rosatom deklaruje kontynuowanie prac przy węgierskiej elektrowni jądrowej Paks-2, mimo że władze Węgier prowadzą audyt inwestycji. Według szefa koncernu Aleksieja Lichaczowa rosyjska strona nie zna jeszcze wyników kontroli ani decyzji, jakie podejmie nowy rząd. Rosatom twierdzi również, że nie otrzymał oficjalnego zawiadomienia o zamiarze rozwiązania kontraktu i nadal realizuje uzgodniony program prac. Pierwszy beton pod blok nr 5 wylano w lutym 2026 r., a projekt przewiduje dwa nowe bloki.
Niepewność dotyczy jednak dalszych relacji z węgierskim rządem. Według doniesień medialnych Budapeszt rozważa zmianę głównego wykonawcy i analizuje alternatywne rozwiązania. Lichaczow mówi, że Rosatom zwracał się o rozmowy z nowymi władzami, ale dotąd nie uzyskał odpowiedzi. Podkreśla też, że koncern chce uniknąć sporu sądowego i doprowadzić do realizacji inwestycji.
Dlaczego to ważne: Paks-2 jest jednym z największych projektów Rosatomu w Unii Europejskiej, a jego przyszłość zależy teraz nie tylko od postępu prac, lecz także od decyzji politycznych i wyników audytu. Na razie nie ma potwierdzenia, że Węgry zerwą kontrakt.
🔴 DUŻA SPRAWA
🇫🇮 Finlandia wydała licencję na głębokie składowanie wypalonego paliwa jądrowego w Onkalo
Fiński rząd wydał spółce Posiva zezwolenie na eksploatację zakładu kapsułowania wypalonego paliwa jądrowego i głębokiego składowiska Onkalo, zlokalizowanego w pobliżu elektrowni jądrowej Olkiluoto. To pierwsza na świecie licencja na eksploatację geologicznego składowiska przeznaczonego do ostatecznego unieszkodliwiania wypalonego paliwa jądrowego. Zezwolenie obejmuje składowanie wypalonego paliwa jądrowego zawierającego łącznie do 6500 ton uranu z elektrowni Olkiluoto i Loviisa.
Paliwo ma być zamykane w szczelnych pojemnikach z żelaza i miedzi, otoczonych bentonitem, a następnie umieszczane w otworach wykutych w skale na głębokości około 450 metrów. Docelowo obiekt ma przyjmować do 60 pojemników rocznie. Składowanie będzie prowadzone przez wiele dziesięcioleci, prawdopodobnie do lat 20. XXII wieku.
Uzyskanie licencji nie oznacza natychmiastowego rozpoczęcia składowania. Przed uruchomieniem obiektu fiński urząd dozoru jądrowego STUK musi przeprowadzić inspekcję i zatwierdzić gotowość instalacji do bezpiecznej pracy.
Dlaczego to ważne: Finlandia przechodzi od wieloletnich badań i budowy infrastruktury do ostatniego etapu przed rozpoczęciem składowania wypalonego paliwa. Onkalo ma pokazać, jak można odizolować wysokoaktywny materiał promieniotwórczy od środowiska na bardzo długi czas.
🟠 WAŻNE
🇨🇿 Korea Południowa obawia się ograniczeń „Made in EU” dla projektów jądrowych
Korea Południowa zwróciła Czechom uwagę na możliwe skutki unijnej ustawy Industrial Accelerator Act, której projekt przedstawiono w marcu 2026 r. Seul obawia się, że proponowane preferencje dla produkcji i dostawców z UE mogą ograniczyć udział firm spoza Unii w europejskich inwestycjach jądrowych. Temat poruszyli ministrowie przemysłu obu państw podczas posiedzenia komitetu nadzorującego projekt nowych bloków w elektrowni Dukovany.
Koreański minister podkreślił znaczenie współpracy z dostawcami spoza UE dla terminowej realizacji inwestycji. Koreańska firma KHNP została wybrana w 2024 r. do budowy dwóch nowych bloków w Dukovanach, a kontrakt na ich realizację podpisano w czerwcu 2025 r. Strony potwierdziły, że projekt przebiega zgodnie z harmonogramem, i zapowiedziały dalszą współpracę, także w kontekście rozważanych nowych bloków w elektrowni Temelin.
Dlaczego to ważne: Przyszłe zasady dotyczące udziału europejskich dostawców mogą wpłynąć na strukturę łańcuchów dostaw dla nowych elektrowni jądrowych. Dla Czech istotne jest utrzymanie współpracy z koreańskim wykonawcą, a dla Seulu — dostęp do rynku UE.
🟡 W TLE
🇺🇿 Rosatom planuje rozpocząć budowę dużych reaktorów w Uzbekistanie w 2027 roku
Rosatom zapowiada rozpoczęcie w 2027 r. zasadniczych prac budowlanych przy dwóch dużych blokach jądrowych w Uzbekistanie. Powstają one w regionie dżizzackim, gdzie już w maju 2026 r. wylano pierwszy beton pod fundamenty części małej elektrowni jądrowej. Plan zakłada połączenie dwóch reaktorów SMR z dwoma dużymi blokami WWER-1000, co zwiększyło przewidywaną moc całego kompleksu do ponad 2,1 GWe.
Część SMR ma wykorzystywać reaktory RITM-200N o mocy elektrycznej około 55 MW każdy, wywodzące się z technologii stosowanej na rosyjskich lodołamaczach jądrowych. Według Rosatomu na placu budowy pracuje już ponad tysiąc osób, a równolegle trwają badania geologiczne i prace projektowe. Koncern deklaruje też udział uzbeckich przedsiębiorstw w pracach budowlanych.
Dlaczego to ważne: Projekt rozrósł się z planowanej elektrowni opartej na sześciu małych reaktorach do kompleksu łączącego SMR-y i duże bloki. To znacząca zmiana skali inwestycji, która ma docelowo dostarczać Uzbekistanowi ponad 2 GWe mocy jądrowej.
