🔴 DUŻA SPRAWA
🇺🇦 Czarnobyl: trwa likwidacja reaktorów
W elektrowni jądrowej w Czarnobylu trwają przygotowania do kolejnego etapu likwidacji trzech reaktorów, które pozostały nienaruszone po awarii z 1986 roku. Do końca 2028 roku ma zostać zakończona większość prac przygotowawczych. Obecnie wykonano 94% prac przy bloku 2 i 44% przy bloku 1, a prace przy bloku 3 mają rozpocząć się w 2027 roku.
Obejmują one m.in. demontaż części instalacji, usunięcie materiałów palnych i izolacji, kabli oraz zabezpieczenie przejść w ścianach. Po zakończeniu tego etapu reaktory zostaną przygotowane do długoterminowego kontrolowanego przechowywania. Ten etap ma rozpocząć się w 2034 roku i potrwać do czasu naturalnego obniżenia poziomu promieniotwórczości.
Bloki 1, 2 i 3, wyposażone w reaktory RBMK-1000, wyłączono odpowiednio w 1996, 1991 i 2000 roku. Paliwo zostało z nich usunięte już w ramach wcześniejszego etapu likwidacji.
Dlaczego to ważne:
Likwidacja Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej potrwa jeszcze dziesięciolecia. Zniszczony podczas awarii blok 4 jest osobnym przedsięwzięciem — nadal znajduje się w nim około 200 ton wysokoaktywnych materiałów.
🔴 DUŻA SPRAWA
🇰🇿 Kazachstan: podpisano kontrakt na budowę pierwszej elektrowni jądrowej
Rosyjski Rosatom i Kazakhstan Nuclear Power Plants podpisały kontrakt na realizację pierwszej elektrowni jądrowej w Kazachstanie. Elektrownia w rejonie Żambyłu ma składać się z dwóch reaktorów WWER-1200 o łącznej mocy około 2,4 GW. Rosatom będzie odpowiadał za projektowanie, dostawy, budowę, rozruch i przekazanie gotowych bloków inwestorowi.
Na wybranym terenie od 2025 roku prowadzone są badania geologiczne. Wykonano już ponad 60 odwiertów o głębokości do 120 metrów. Rozpoczęcie budowy planowane jest na 2027 rok, a uruchomienie pierwszego bloku na 2034 rok.
Dlaczego to ważne:
Kazachstan jest największym producentem uranu na świecie, ale obecnie nie posiada elektrowni jądrowych. Jeśli projekt zostanie zrealizowany, będzie to pierwszy komercyjny reaktor energetyczny w kraju.
🟡 W TLE
🇺🇿 Uzbekistan chce zwiększyć udział lokalnych firm w budowie elektrowni jądrowej
Uzbekistan planuje zwiększyć udział krajowych przedsiębiorstw w budowie swojej pierwszej elektrowni jądrowej. Obecnie lokalna produkcja odpowiada za około 21% projektu. Władze chcą zwiększyć ten udział do co najmniej 30%, a udział krajowych firm w pracach budowlano-montażowych do 65%.
W tym celu ma powstać 200-hektarowa strefa przemysłowa, w której działalność ma rozpocząć co najmniej 100 wspólnych przedsięwzięć. Na potrzeby pracowników elektrowni planowane jest miasto z około 10 tys. mieszkań i miejscem dla 33 tys. mieszkańców.
Projekt elektrowni został zmieniony w 2025 roku. Zamiast pierwotnie planowanych sześciu małych reaktorów RITM-200N ma obejmować dwa reaktory WWER-1000 oraz dwa RITM-200N, o łącznej mocy przekraczającej 2,1 GW.
Dlaczego to ważne:
Uzbekistan chce nie tylko wybudować elektrownię, ale również stworzyć wokół niej krajowy łańcuch dostaw i zwiększyć udział własnego przemysłu w projekcie.
🟡 W TLE
🇹🇯 Tadżykistan: rozpoczęto rekultywację terenów po wydobyciu uranu
Rosatom rozpoczął prace nad rekultywacją kolejnego obiektu pozostałego po radzieckim wydobyciu uranu w Tadżykistanie. Prace prowadzone są przy zakładzie nr 3 na terenie dawnego kompleksu Taboszar, w pobliżu miasta Istiklol.
Projekt obejmuje zabezpieczenie i rekultywację terenu, aby ograniczyć zagrożenia związane z pozostałościami po działalności wydobywczej i przetwarzaniu rud uranu. Dokumentacja projektowa została wcześniej poddana ocenie przez właściwe organy nadzoru i uzyskała wymagane zatwierdzenia.
Rosatom prowadzi podobne projekty również w innych miejscach Tadżykistanu i Kirgistanu. W 2023 roku zakończono wcześniejszy etap rekultywacji na terenie Taboszaru, obejmujący m.in. hałdę ubogich rud uranu i cztery obiekty składowania odpadów.
Dlaczego to ważne:
W Azji Centralnej pozostało wiele terenów zanieczyszczonych w wyniku radzieckiego wydobycia i przerobu uranu. Ich rekultywacja ma ograniczyć ryzyko środowiskowe i umożliwić bezpieczniejsze wykorzystanie tych terenów.
